Türkiye'de sıkça karşılaşılan, ancak dünyada nadir görülen durumlardan biri de milletvekili, belediye başkanı ve meclis üyelerinin görevdeyken istifa edip parti değiştirmesidir. Elbette herkesin hür iradesiyle siyasi görüşü ve parti tercihi olabilir. Fakat seçimlerde kazanan siyasetçilerin, görev süreleri devam ederken istifa etmeleri ve başka bir partiye geçmeleri, siyasi ahlaka uymayan bir durumdur.
Bir kişi, X partisinin teveccühü ile aday gösterilir ve seçmenin desteğiyle seçilir. Kısa bir süre sonra ise istifa edip başka bir partiye katılır. Bu durum, yalnızca siyasi ahlaka aykırı olmakla kalmaz, aynı zamanda bir tür demokrasi dolandırıcılığı olarak da nitelendirilebilir.
Geçmiş yıllarda da benzer olaylar yaşanmış olsa da, özellikle 2023 Genel ve 2024 Yerel seçimleri sonrasında milletvekili, belediye başkanı ve meclis üyeleri arasında bu tür geçişleri sıkça görmekteyiz. Yeniden Refah Partisi, İYİ Parti, CHP ve diğer partilerden seçilen belediye başkanları ile Gelecek Partisi adına CHP listelerinden milletvekili olanların istifa ederek bağımsız kalmaları veya başka bir partiye katılmaları bu dönemde karşılaştığımız örneklerdendir. İstifa eden milletvekili, belediye başkanı ve meclis üyelerinin genellikle AK Parti'ye katıldığı gözlemlenmiştir.
Son olarak, dört dönemdir CHP'li olan Aydın Büyükşehir Belediye Başkanı Özlem Çerçioğlu gündeme geldi. Özlem Çerçioğlu'nun durumu, konunun farklı bir boyutunu ortaya koyuyor. Hakkında operasyon söylemleri devam ederken, CHP'den istifa edip AK Parti'ye geçeceği iddia edildi. Özlem Çerçioğlu konusunun gündeme gelmesiyle, 2019 seçimleri öncesinde istifaya zorlanan Ankara ve İstanbul gibi büyükşehir belediye başkanları akıllara geldi. O dönemde, "İstifa etmezseniz hakkınızda yolsuzluk davaları açılacak, istifa edin kurtulun" şeklinde iddialar konuşuluyordu.
Şimdi de "Bulunduğun partiden istifa et, AK Parti'ye geç; hakkında soruşturma yapılmasın, dava açılmasın, operasyon yapılmasın" şeklinde iddiaların olduğu biliniyor. Bu süreçte bu iddialarla kaç tane belediye başkanının AK Parti'ye geçtiği kamuoyunda konuşulmaktadır. Muhtemelen bugünlerde Özlem Çerçioğlu dahil birkaç belediye başkanı daha AK Parti'ye katılacak. Bu iddialar ışığında bakıldığında, durumun vahameti açıkça görülmektedir.
İSTİFA VE PARTİ DEĞİŞTİRMEK: DEMOKRASİ DOLANDIRICILIĞI MIDIR?
Yerel seçimlerde adaylık bulan ve seçildikten sonra istifa edip parti değiştiren siyasetçilerin eylemleri:
- Bu eylem, kişinin karakterini ve ahlak yapısını açıkça ortaya koyar.
- Kendisine oy veren seçmene karşı ahlaksızlık ve saygısızlık teşkil eder.
- Seçildiği partiye karşı sorumlu olduğu için partisine ihanet etmiş olur.
- Eğer baskı ile istifa edip iktidar gücünün emrine girerse, bu durum iktidarın seçmene saygısızlığına işaret eder.
- Listelerine girdiği partilerin gücü ve seçmeniyle seçilmiş olduğu için, aslında demokrasi dolandırıcılığı yapmış olur.
İstifa edip parti değiştiren milletvekilleri, belediye başkanları ve meclis üyeleri, sadece kendi oylarıyla seçilmezler; parti listelerinin ve partinin genel desteğinin bunda büyük payı vardır. İstifa ettikten sonra tercih ettikleri partide doğrudan listeye girme şansları da olmayabilir. Bu açıdan bakıldığında, seçilen milletvekilleri, belediye başkanları ve meclis üyeleri, iki seçim arasında istifa etmemeli; istifa ederse de parti değiştirmemelidir. Bir belediye başkanı veya meclis üyesi, oluşan durumdan dolayı partisinden istifa ediyorsa, o zaman bulunduğu görevinden de istifa etmelidir.
Buna bir örnek vermemiz gerekirse, son zamanlarda Bayrampaşa'da yaşanan istifa olayı dikkat çekicidir. İki meclis üyesi partisinden istifa etti. Siyasi ahlak gereği, bu kişilerin meclis üyeliğinden de istifa etmesi beklenir. Eğer Özlem Çerçioğlu belediye başkanlığından istifa ediyorsa, görevinden de feragat etmesi gerekir. Kısacası, kim partisinden istifa ediyorsa görevinden de istifa etmelidir. Siyasi ahlak, seçmene saygı ve millet iradesine saygı bunu gerektirir.
SONUÇ: SİYASİ AHLAK VE SİYASİ PARTİLER YASASI
Aslında bu durumların temel sebebi, siyasi ahlak ve Siyasi Partiler Yasası'nın yetersiz oluşudur. Seçimlerde, partilerin belirlediği "iki dudak arasında" oluşan aday listeleri, mücadele ortamını ve seçmene karşı borçluluk durumunu ortadan kaldırır. Özellikle milletvekili ve meclis üyeleri, listelerde belli bir garanti içinde oldukları için seçmene karşı kendilerini borçlu hissetmezler. Sonuç olarak, ya vefasızlık yaparlar ya da biat ederler. Seçmene saygı ve siyasi ahlak unutulur, böylece demokrasi dolandırıcılığı meşru bir durum haline gelir.
