Bilindiği üzere biyolojik açıdan her insan bir beşerdir; ancak ahlaki ve zihinsel açıdan her beşer, "insan" mertebesine erişebilmiş değildir. Gerçek manada insanlık; Yüce Yaratıcımızın en büyük şaheseri olan insan beyninin frontal korteks (ön beyin) bölgesindeki mucizevi mimaride gizlidir.
Düşüncenin Nörolojik Temelleri ve Frontal Korteks
Düşünce ve yüksek bilinç; frontal kortekste yer alan nöronların, nörodendritlerin ve bunların kurduğu basit ya da girift ağların oluşturduğu muazzam bir bağlantısallık (connectivity) ve nörotransmitterlerin elektro-kimyasal dansı sayesinde açığa çıkar.
Evrim teorisine göre gelişimi hala dinamik olarak devam eden ve gelecekte çok daha ileri seviyelere ulaşacağı öngörülen bu bölge, insanlığın yegane alamet-i farikasıdır. İnsanı biyolojik bir canlı olmanın ötesine taşıyıp ona "insanlık vasfını" veren merkez burasıdır. Adalet, akıl, bilim, merhamet, doğruluk, felsefe ve Kur'an'ın ifadesiyle "salih amel" gibi tüm evrensel değerler bu bölgede üretilir ve yönetilir.
Evrimini Tamamlayamamış Beşer: Nefs-i Emmare ve Dürtüsellik
Evrimsel ve ahlaki süreçte bu yüksek bilinç seviyesine ulaşamamış, iradesini kullanarak bu bölgeyi aktüel (aktif) hale getirememiş varlıklar ise beşer (insanımsı) seviyesinde kalırlar. Ön beyinleri yeterince gelişmediği için bu canlılarda "derinlikli düşünce" yetisi oluşmaz; kararlarını düşünceyle değil, ilkel limbik sistemin ürettiği duygu, his ve hayvansi dürtülerle alırlar. Dolayısıyla bu seviyedeki beşerlerden, insanlığa ait yüksek nitelikli faaliyetlerin çıkması çok nadirdir.
Tasavvuf literatüründe Nefs-i Emmare (kötülüğü emreden en alt nefis mertebesi) olarak adlandırılan bu aşama, tamamen kötücül duyguların, bencil hislerin ve kontrolsüz dürtülerin merkezidir. Bu seviyede kalanlar biyolojik olarak insan gibi görünseler de ahlaken bedevi, ilkel ve adeta hayvanlar gibidirler.
Bu beşerler, gerçek insanlarla bir arada yaşasalar da insan bilincine ait olan utanma, ar, namus ve onur gibi üst düzey fonksiyonları tam manasıyla içselleştiremezler. Tamamen ilkel nefislerinin tahakkümü altında hareket ettikleri ve bu nefsin en belirgin özelliği kötülük üretmek olduğu için; hayatlarında döneklik, ikiyüzlülük, yalan, kıskançlık, vahşet, hırsızlık ve doymak bilmeyen bir mal biriktirme hırsı ön plandadır. Din literatüründe bu tiplere "insan suretindeki şeytanlar" denir ve evrensel anlamda bilincin getirdiği teslimiyete (İslam'a) erişemedikleri için "mümin/Müslüman" değil, münafık olarak adlandırılırlar; nihai yerleri ise cehennemdir.
Bilinçsizliğin Doğal Sınırları ve Kurtuluş Reçetesi
Bu beşeri güruhun sergilediği döneklikler, ikiyüzlülükler ve ahlaki zaaflar aslında onların kendi doğaları, ham tabiatları ve henüz fıtri tekamülünü tamamlayamamış yapıları gereğidir. Bilincin ışığına henüz tam olarak ulaşamadıkları için, bir bakıma onları kendi cehalet sınırları içinde değerlendirmek ve bir dereceye kadar mazur görmek gerekir.
Çünkü suç, sistemin kendisinde değil, henüz çalıştırılamayan ön beyin mekanizmasındadır. Bu karanlık döngüden kurtulabilmek ve toplumu rehabilite edebilmek için elimizdeki tek çare;
- Onları bıkmadan usanmadan eğitmek,
- Yüksek ahlaki değerleri aşılamak için sürekli nasihat etmek,
- Onları her daim doğru yola (hakikate) çağırmak,
- Ve Yüce Yaratıcı’dan, bu ham beşerlerin evrimsel ve ruhsal tekamüllerini (insanlaşma süreçlerini) hızlandırmasını niyaz etmekten başka bir yol yoktur.
