Devlet yönetimi; yalnızca karar alma mekanizması değil, aynı zamanda topluma güven veren bir aklın, birikimin ve ferasetin kurumsal bağlamda görünür hale gelmesidir. .
Tarih boyunca güçlü devletlerin ayakta kalmasını sağlayan temel unsur, kararların kişisel reflekslerle değil; adalet, ehliyet, istişare, emanet ve maslahat ilkeleri doğrultusunda alınmış olmasında saklıdır.
Çünkü devlet ciddiyeti, günübirlik duygularla değil, kurumsal akıl, sağduyu ve ferasetle korunur.
Ferasetin Yönetimdeki Yeri
Bu bağlamda Ahmet Cevdet Paşa’nın şu sözü bugün her zamankinden daha manidardır:
“İlmi olmayanın feraseti,
Feraseti olmayanın siyaseti,
Siyaseti olmayanın riyaseti (yönetim becerisi) olmaz.”
Yönetimde feraset, ileri görüşlülüktür. Yani, alınacak bir kararın toplumu, ekonomiyi, eğitimi ve geleceği nasıl etkileyeceğini önceden görebilme becerisidir/yetisidir. Devlet yönetiminde esas olan da tam olarak budur.
İstişare ve Kurumsal Denge/Denetim
Geçen hafta kamuoyunda tartışılan Bilgi Üniversitesinin üç gün arayla kapatılıp (22.05.2026) yeniden açılması (25.05.2026) meselesi (Sn.Altaylı haklı olarak, Aç/Kapa, Aç/Kapa - Artema musluk reklamına benzetmiş), yönetimde kurumsal istişarenin, tecrübenin ve denge/denetim mekanizmalarının ne kadar hayati olduğunu bir kez daha göstermiştir.
Bilgi Üniversitesi kararında olduğu gibi, akşamdan sabaha alınan ve toplumda güven duygusunu aşındıran bir dolu karar, Türk Tipi Başkanlık Rejiminin sıkıntılı bir yönetim şekli olduğunun açık göstergesidir…
Binlerce gencin geleceğini ilgilendiren alanlarda alınan böylesi kararlar, ani reflekslerle değil, uzman görüşleriyle, hukuk çerçevesinde ve toplumsal fayda gözetilerek şekillenmelidir.
Çünkü devletin görevi belirsizlik üretmek değil, güven tesis etmektir.
Üniversiteler Sadece Tabela ve Bina Değildir
Bir üniversite yalnızca beton binalardan ve tabeladan ibaret değildir. Üniversite; bilimdir, düşüncedir, Ar-Ge’dir, üretimdir, gençlerin yarınlara dair umududur. Bir eğitim kurumunun kapısına kilit vurulması, aslında geleceğe dair umutların da zedelenmesi anlamına gelir.
Halk arasında “bir okul kapatmak, yeni bir hapishane açmak demektir” de denir.
Eğitim kurumlarını güçlendirmek yerine zaafa uğratmak, toplumun uzun vadeli kalkınma kapasitesine zarar verir. Bugün gelişmiş ülkelerin ortak özelliği; üniversitelerine yatırım yapmaları, Ar-Ge faaliyetlerini ve bilim insanlarının çalışmalarını desteklemeleri, kurumsal istikrarı esas almalarıdır.
Devletin En Büyük Sermayesi: Güven
Devlet yönetiminde güven duygusu, ancak kurumların öngörülebilir çalışmasıyla oluşur. Vatandaş; hukuk sistemine, eğitim kurumlarına, ekonomi yönetimine ve genel anlamda kamu otoritesine güven duyabilmelidir. Bu güvenin temelinde ise kişilere değil, kurallara ve kurumlara bağlı bir yönetim anlayışı yatar.
Siyaset Bilimci F. Fukuyama; "Sosyal Erdemler ve Refahın Yaratılması" adlı kitabında, toplumların ekonomik başarısının ve refahının sadece fiziksel sermaye veya hukuki kurallara değil, paylaşılan "sosyal sermayeye" ve bu sermayenin en önemli bileşeni olan "güvene" dayandığını belirtir.
Fukuyama’ya göre “güven, toplumsal sosyal sermayedir.”
Kurumsal aklın zayıfladığı yerde toplum kaygı üretir; kaygının hâkim olduğu yerde ise güven kaybolur, toplumda refah ve huzur kalmaz.
Sonuç ve Değerlendirme
Bugün devlet olarak ihtiyaç duyduğumuz şey, daha kapsayıcı, kucaklayıcı olmak, daha güçlü kurumlar ve yönetimin temel ilkelerine bağlı kalarak basiretli kararlar almaktır.
Genelde yönetimde, özelde ise kamu yönetiminde adaletin ehliyet ve liyakatle örtüştüğü, istişarenin esas alındığı, maslahatın yani toplum yararının gözetildiği/öncelendiği bir yönetim anlayışı, yalnızca bugünün değil, gelecek nesillerin de güvencesidir.
Unutulmamalıdır ki devletin asli görevi korku üretmek değil, güven vermektir.
Güven veren devlet ise ancak, literatürde yeri olmayan Türk Tipi Başkanlık Rejimi ile değil, feraset sahibi kadrolar, güçlü kurumlar ve yukarıda belirtilen yönetimin temel ilkelerinin sağlıklı işlediği/çalıştırıldığı yönetim mekanizmalarıyla mümkündür.
Okurlarımızın Kurban Bayramını tebrik ediyor, sağlık ve huzurla nice Bayramlar diliyorum.
