Reklam
Reklam

Dr. Recep ÖZTÜRK

Dr. Recep ÖZTÜRK


DEMOKRİTOS VE MEKANİK DETERMİNİZM:

Demokritos ve Mekanik Determinizm: Antik Atomculuğun Çağdaş Felsefi Özgünlüğü


Antik Yunan doğa felsefesinin zirve noktalarından birini oluşturan Demokritos (MÖ 460–370), Leukippos ile temelini attığı atomculuk kuramıyla presokratik düşüncede radikal bir zihniyet dönüşümüne öncülük etmiştir. Eleatik okulun "Varlık birdir, değişmez ve hareketsizdir" şeklindeki katı Parmenidesçi ontolojisine karşı Demokritos; duyusal dünyadaki değişimi, çokluğu ve hareketi rasyonel bir zeminde açıklama gayesi gütmüştür. Bu doğrultuda varlığı, bölünemez ve en küçük yapı taşları olan atomlar (atomos) ile bunların içinde hareket ettiği uzay boşluğu (kenon) üzerinden kurgulamıştır.

Demokritos ontolojisinin en özgün yanlarından biri, evrenin oluşumunda teleolojik (gayesel) veya teolojik ilkelere kapıyı tamamen kapatmış olmasıdır. Anaxagoras’ın maddeden bağımsız, düzenleyici ilke olarak öne sürdüğü Nous (Zihinsel Akıl) ya da Platonik Demiurgos gibi metafizik müdahaleler Demokritos’ta yer bulmaz. Evren, harici bir aklın ya da ilahi bir planın ürünü değildir. Maddenin kendisi; büyüklük, biçim, ağırlık ve dizilim gibi niceliksel özellikleriyle özerk bir yapıya sahiptir. Atomlar, özlerindeki bu fiziksel nitelikler ve mutlak uzay boşluğundaki etkileşimleri sonucunda zorunlu, mekanik bir nedensellik zincirine göre hareket ederler. Bu yönüyle Demokritos, doğa felsefesinde katı bir determinizm ve mekanik materyalizm anlayışının kurucusu kabul edilir. Oluş ve bozuluş, tesadüflerin değil; kütlesel çarpışmaların, itme-çekme kuvvetlerinin ve mekanik yasaların doğrudan bir sonucudur.

Demokritos Felsefesinde Temel Unsurlar

  • Ontolojik Birlik: Varlık yalnızca atomlar ve boşluktan ibarettir; niteliksel farklar aslında atomların niceliksel ve geometrik dizilim varyasyonlarıdır.
  • Mekanik Nedensellik: Evrendeki tüm olaylar dışsal veya gayesel bir amaca göre değil, katı bir sebep-sonuç ilişkisi (determinizm) içinde gerçekleşir.
  • Metodolojik İndirgemecilik: Karmaşık fiziksel ve zihinsel olgular, en temel yapı taşları olan atomların hareketlerine indirgenerek açıklanabilir.

Demokritos’un bugün dünyamızda hâlâ özgün ve güncel kalmasının temel nedeni, modern bilimsel metodolojinin ve çağdaş kozmolojinin zihinsel temellerini binlerce yıl öncesinden atabilmiş olmasıdır. Felsefe tarihinde "Demokritos" ismi anıldığında akla gelmesi gereken esas unsur; doğayı, doğaüstü kabullerden arındırarak yalnızca doğanın kendi iç yasalarıyla açıklama cesaretidir.

Günümüz kuantum fiziği, atom altı parçacık dünyasında olasılıksal ve niteliksel farklılıklar ortaya koysa da, evreni maddenin temel niceliksel etkileşimleriyle anlama modeli doğuşunu Demokritos’a borçludur. Aynı zamanda zihin felsefesindeki fizikalist yaklaşımlar, algının ve bilincin nörobiyolojik/maddi süreçlerle izahı, kaynağını bu mekanik-materyalist gelenekten almaktadır. Demokritos, insanlığı teolojik veya teleolojik yanılsamalardan kurtarıp, nesnel ve ölçülebilir bir gerçeklikle yüzleştirdiği için çağdaş düşüncede özgünlüğünü korumaktadır.

Reklam
DEMOKRİTOS VE MEKANİK DETERMİNİZM:

DEMOKRİTOS VE MEKANİK DETERMİNİZM:

TÜRKİYE’DEKİ KRİZLERİN TEMELİNDE BİR "AHLAK KRİZİ" YATIYOR

MERSİN BALKAN: “CUMHURİYET HALK PARTİSİ KİŞİLERE BAĞLI DEĞİLDİR”

SULTANGAZİ’DEN BÜYÜK BİR BAŞARI DAHA! 5’İ ALTIN 6 MADALYA!

565 MİLYAR LİRALIK BÜTÇE, 296 MİLYAR LİRALIK YATIRIM

YEDAŞ 2. YAŞAMIN ENERJİSİ ULUSAL FOTOĞRAF YARIŞMASI’NIN KAZANANLARI BELLİ OLDU

ÜÇ KUTUPLU DÜNYA DÜZENİNDE TÜRKİYE’NİN YERİ (I)

KİMYA VE TEKSTİL SEKTÖRLERİNİN DÖNÜŞÜM GÜNDEMİ 9 PANELDE ELE ALINACAK

AYASOFYA’NIN ALTINDAN 3 BİN TONA YAKIN DOLGU ÇIKARILDI, 420 METRELİK TÜNEL HATTI TEMİZLENDİ

BANGLADEŞ'TEKİ RUPPUR NGS'NİN 1. GÜÇ ÜNİTESİNDE İLK ELEKTRİK ÜRETİMİ GERÇEKLEŞTİRİLDİ

2027 TATİLİNDE İKİNCİ YOLCUYA ÜCRETSİZ SEYAHAT FIRSATI

PEYZAJ MİMARLIĞI COP31’DE KENTLERİN İKLİM GÜNDEMİNDE

YEŞİLAY GÖNÜLLÜLERİ DİJİTAL PLATFORMDA BULUŞUYOR

MİLLET BAHÇESİNDE: RUMELİ BALKAN KÜLTÜRÜ YAŞATILIYOR

DÜNYADA İLK VE TEK OLARAK NİTELENDİRİLEN ÇOCUK MÜZAYEDESİNE YOĞUN İLGİ

“KAPI SEKTÖRÜNDE FİYAT KADAR SORUMLULUK DA SORGULANMALI”

AKOM'DAN İSTANBUL'DA YAĞIŞ UYARISI

CUMA HUTBESİNİN KONUSU: "MERHAMET"

SULTANGAZİ BELEDİYESİ’NDEN ÇOCUKLAR İÇİN RENGARENK ETKİNLİKLER

İETT’NİN YENİ OTOBÜSLERİNİN RENGİNİ İSTANBULLULAR BELİRLİYOR

Yazıyı Sesli Oku
Reklam
Reklam
Reklam

LİG TABLOSU

Takım O G M B Av P
1.GALATASARAY A.Ş. 12 10 1 1 13 31
2.TRABZONSPOR A.Ş. 11 8 2 1 18 25
3.AMED SPORTİF FAALİYETLER 12 7 3 2 11 23
4.BEŞİKTAŞ A.Ş. 11 7 3 1 11 22
5.FENERBAHÇE A.Ş. 12 6 4 2 19 20
6.KASIMPAŞA A.Ş. 11 5 1 5 6 20
7.KOCAELİSPOR 12 6 4 2 4 20
8.İSTANBUL BAŞAKŞEHİR FK 11 5 4 2 2 17
9.ÇAYKUR RİZESPOR A.Ş. 12 5 5 2 -1 17
10.ARCA ÇORUM FK 11 5 5 1 0 16
11.GÖZTEPE A.Ş. 11 4 4 3 3 15
12.ERZURUMSPOR FK 11 4 5 2 -7 14
13.GENÇLERBİRLİĞİ 12 4 6 2 -8 14
14.CORENDON ALANYASPOR 11 3 5 3 -9 12
15.TÜMOSAN KONYASPOR 11 2 7 2 -8 8
16.GAZİANTEP FUTBOL KULÜBÜ A.Ş. 12 2 8 2 -11 8
17.SAMSUNSPOR A.Ş. 12 2 9 1 -16 7
18.EYÜPSPOR 11 1 10 0 -27 3