Bir insanın büyüklüğü yalnız kürsüdeki sözüyle anlaşılmaz. Asıl büyüklük; yalnız kaldığında ne yaptığıyla, etrafındaki insanları nasıl seçtiğiyle ve kendisini kimlere emanet ettiğiyle anlaşılır.
Çünkü büyük insanın çevresi, onun görünmeyen aynasıdır.
Nice büyük insanlar vardır ki fikirleri doğruydu, niyetleri samimiydi, davaları haklıydı; fakat etraflarını saran yanlış insanlar yüzünden hem kendileri yıprandı hem de temsil ettikleri hakikat zarar gördü.
Tarih bunun sessiz felaketleriyle doludur.
Bir insanı açık düşman hemen yıkamaz.
Asıl yıkım içeriden başlar.
Çünkü düşman dışarıdan saldırır.
Fırsatçı ise içeriden kemirir.
Kurt ağacı dışından değil, özünden çürütür.
Zehirli böcek sessiz yürür.
Fakat bıraktığı zarar derindir.
Bugün birçok büyük insanın etrafında görünürde hürmetkâr, gerçekte ise menfaat hesabı yapan insanlar dolaşmaktadır.
Bu kimseler hakikate değil, nüfuza yaklaşırlar.
Davanın yükünü taşımak istemezler; yalnız gölgesinde görünmek isterler.
Onlar için önemli olan hizmet değil, görünmektir.
Sadakat değil, yakınlıktır.
Hakikat değil, çıkar ilişkileridir.
Bu yüzden büyük insanın etrafında ilk bozulma sözde başlar.
Önce:
— “Ben en yakınım…”
derler.
Sonra:
— “En iyi ben bilirim…”
demeye başlarlar.
Ardından:
— “Büyük insan adına konuşma hakkı benimdir…”
noktasına gelirler.
Ve zamanla büyük insanın etrafında görünmez bir duvar örerler.
Hakikate ulaşmak isteyenleri uzaklaştırırlar.
Samimi insanları kırarlar.
İhlaslı kimseleri dışlarlar.
Çünkü ihlas menfaatin düşmanıdır.
Menfaat ehli liyakatten korkar.
Çünkü liyakat geldiğinde maskeler düşer.
İşte büyüklerin etrafındaki en büyük tehlikelerden biri budur:
Hakikatin etrafına kurulan menfaat çemberi…
Bu çember büyüdükçe büyük insan yalnızlaşır.
Kalabalığın içinde yalnız kalan nice büyük insan vardır.
Etrafı insan doludur;
fakat dostu azdır.
Adını söyleyen çoktur;
derdini taşıyan azdır.
Yanında duran çoktur;
yükünü alan azdır.
İşte gerçek yalnızlık budur.
Hz. Ali’nin şu sözü asırlar boyu unutulmamıştır:
“İnsanların en acizi dost kazanmaktan aciz olandır;
ondan daha acizi ise kazandığı dostu kaybedendir.”
Lakin bugün dostluk da menfaat ölçüsüyle kurulmaktadır.
Menfaat bitince bağlılık da bitmektedir.
Bu yüzden bazı insanlar büyüklerin yanında ömür değil, fırsat ararlar.
Rüzgâr güçlü eserse yanında görünürler.
İmtihan başlayınca ilk kaçan yine onlar olur.
Çünkü onların bağlılığı hakikate değil, rahatadır.
Hak yolunun yolcusu yük taşır.
Menfaat yolunun yolcusu ise yükten kaçar.
Büyük insan şunu unutmamalıdır:
Kendisini alkışlayan herkes dost değildir.
Kendisine yaklaşan herkes sadık değildir.
Kendisini öven herkes samimi değildir.
Bazı övgüler sevgi değil, yatırım içindir.
Bazı yakınlıklar muhabbet değil, hesap içindir.
Bazı tebessümler kalpten değil, menfaatten doğar.
İşte zehirli böceklerin en tehlikeli tarafı budur:
Kendilerini faydalı gibi göstermeleri…
Halbuki onlar üretmezler;
yalnız tüketirler.
Dava büyütmezler;
yalnız isim kullanırlar.
Yük almazlar;
yük olurlar.
Ve zamanla büyük insanın çevresini hakikat ehli değil, menfaat ehli doldurmaya başlar.
Bundan sonra bozulma hızlanır.
İhlas azalır.
Samimiyet kaybolur.
İstişare zayıflar.
Eleştiri susturulur.
Doğruyu söyleyen uzaklaştırılır.
Sonunda herkes aynı cümleyi kurmaya başlar:
— “Efendim böyle uygun gördü…”
Halbuki çoğu zaman büyük insanın bundan haberi bile yoktur.
Böylece büyüğün adı kullanılarak küçük hesaplar yapılır.
Ve bir müddet sonra insanlar hakikatten değil, çevreden rahatsız olmaya başlarlar.
İşte büyük hareketlerin çöküşü burada başlar.
Çünkü hareketleri düşmanlardan önce kibir yıkar.
Davalardan önce menfaat çürütür.
Hakikatten önce samimiyetsizlik öldürür.
Bu yüzden büyük insanın en büyük vazifelerinden biri çevresini temiz tutmamaktır.
Yakınlık ölçü olmayacaktır.
Liyakat ölçü olacaktır.
Sadakat sözle değil, hizmetle anlaşılacaktır.
İsme değil, ahlâka bakılacaktır.
Çünkü kötü çevre en güzel sözü bile kirletir.
Bir damla zehir bir testi suyu bozar.
Bir yanlış insan bir hareketi yorar.
Şunu unutmamak gerekir:
Büyük insanın hatası yalnız kendisini etkilemez.
Arkasından gelen nesilleri de etkiler.
Bu sebeple büyük olmak ağır bir mesuliyettir.
Büyüğün sözü emanettir.
Çevresi emanettir.
Temsil ettiği dava emanettir.
Ve emaneti korumak yalnız konuşmakla değil, çevreyi muhafaza etmekle mümkündür.
Yunus Emre ne güzel söyler:
“Bir sinek bir kartalı salladı vurdu yere.”
Bazen küçük görünen bir yanlış,
büyük bir hareketi sarsar.
Bu yüzden ihlas ehli uyanık olmalıdır.
Hakikat ehli cesur olmalıdır.
Büyük insan ise çevresine karşı merhametli olduğu kadar ölçülü de olmalıdır.
Çünkü ölçüsüz merhamet,
fırsatçının ekmeği olur.
Ve unutulmamalıdır:
Büyükleri yıkan çoğu zaman karşısındaki düşmanlar değil,
yanındaki zehirli böceklerdir.
Bu yazı bir öfke değil,
bir muhasebedir.
Bir kırgınlık değil,
bir ikazdır.
Bir kavga değil,
hakikati koruma çağrısıdır.
Çünkü hakikat korunursa dava korunur.
Dava korunursa büyükler korunur.
Büyükler korunursa nesiller korunur.
Ve biz Allah’a sığınırız:
Hakikatin gölgelenmesinden…
İhlasın zayıflamasından…
Menfaatin dava gibi sunulmasından…
Büyük insanların istismar edilmesinden…
Ve dua ederiz:
Hak ehli hak üzere kalsın…
Samimi insanlar çoğalsın…
Büyüklerin çevresi temiz olsun…
Ve hakikat menfaatin gölgesinde kaybolmasın…
