Etki Çemberleri Vakfı–Harman, Ekomiras–Green Rangers ve Gümüşlük Müzik Festivali ortaklığında hayata geçirilen “İyileştiren Sofralar” programı, toprak sağlığından küçük üreticinin geleceğine, sorumlu balıkçılıktan gıda israfına kadar pek çok başlığa odaklanıyor. Yediğimiz her lokmanın ardındaki üretimi, emeği ve ekosistemi görünür kılmayı amaçlayan programda, denizlerimizde giderek yaygınlaşan istilacı türlerin sofraya taşınmasının ekosistem için ne anlama geldiği de ele alınıyor.

Tabağımıza ulaşan her ürünün ardında bir üretici, bir ekosistem ve korunması gereken bir denge var. Ne yediğimiz kadar, yediğimizin nereden geldiği, nasıl üretildiği ve soframıza ulaşırken doğa ve insan üzerinde nasıl bir iz bıraktığı da giderek daha önemli hâle geliyor.

Etki Çemberleri Vakfı–Harman, Ekomiras–Green Rangers ve Gümüşlük Müzik Festivali ortaklığında hayata geçirilen “İyileştiren Sofralar” programı, gıdaya yalnızca tüketim üzerinden değil; toprağın, denizin ve üreticinin geleceği üzerinden bakmaya davet ediyor. Üreticileri, şefleri, bilim insanlarını, sivil toplumu ve sektör temsilcilerini aynı meseleler etrafında buluşturan proje; toprağı koruyarak üretmenin, küçük ölçekli üreticinin emeğini sürdürülebilir kılmanın, deniz kaynaklarını tüketmeden sofraya taşımanın ve gıda israfını azaltmanın mümkün yollarını gündeme getiriyor.

Bu yaklaşımı yalnızca düşünsel bir çerçevede bırakmayan “İyileştiren Sofralar” atalık ürünleri, yerel üretimi ve küçük üreticilerin emeğini görünür kılan bir sofra kültürüne işaret ediyor. Karakılçık buğdayından Memecik zeytinyağına, yerel bakliyatlardan mevsim ürünlerine uzanan bu zenginlik, her ürünün ardındaki coğrafyayı, üreticiyi ve üretim bilgisini hatırlatıyor.

DENİZİN DENGESİNİ BOZAN TÜRLER SOFRAYA GİREBİLİR Mİ?

“İyileştiren Sofralar”ın dikkat çektiği konulardan biri de Akdeniz ve Ege’de giderek daha görünür hâle gelen istilacı türler. Yaşam alanlarına sonradan girerek yerel türler ve deniz ekosistemi üzerinde baskı oluşturan bu türler, yalnızca çevresel bir sorun değil; balıkçılıktan gıda sistemine uzanan çok katmanlı bir meselenin de parçası. Peki, deniz için tehdit oluşturan bir tür sofranın parçasına dönüştüğünde ne değişir? İstilacı türlerin tüketilmesi tek başına bir çözüm olmasa da bu türlerin kontrolü ve deniz kaynaklarının daha bilinçli kullanılması konusunda farklı bir yaklaşım sunuyor.

Gastronomi, bu türleri sadece tüketilecek ürünler olmanın ötesinde, deniz ekosistemindeki değişimi anlamaya, yerel üreticiyi ve balıkçıyı koruyacak yeni çözümler geliştirmeye imkân veren bir düşünme alanı olarak da ele alıyor. “İyileştiren Sofralar”, istilacı türlerin nereden geldiğini, neden çoğaldığını, denizlerimiz üzerindeki etkilerini ve gastronominin bu meselede nasıl bir rol üstlenebileceğini tartışmaya açıyor.

TOPRAĞI İYİLEŞTİRMEK, ÜRETİCİYİ KORUMAK

Gıda sisteminin geleceği yalnızca denizlere değil, toprağa da dayanıyor. Toprağın verimliliğini tüketmek yerine onu yeniden besleyen üretim yöntemleri, iklim krizi karşısında tarımın geleceği açısından giderek daha fazla önem taşıyor. “İyileştiren Sofralar”, toprağın sağlığını korurken üreticinin de ekonomik ve sosyal olarak varlığını sürdürebileceği bir üretim modelinin mümkün olduğuna dikkat çekiyor. Özellikle küçük ölçekli üreticinin bu dönüşümün dışında kalmaması, sağlıklı gıdaya erişim kadar gıdayı üretenlerin emeğinin karşılığını alabilmesi de projenin temel meseleleri arasında yer alıyor.

SOFRAYI DEĞİŞTİRMEK, SİSTEMİ DEĞİŞTİRMENİN BİR PARÇASI

Gıda israfından üretim yöntemlerine, balıkçılıktan tüketim tercihlerine kadar sofraya gelen her lokma, birbiriyle bağlantılı çok sayıda kararın sonucu. “İyileştiren Sofralar”, bu nedenle yalnızca “Ne yiyoruz?” sorusunu değil, “Bu lokma soframıza kimin emeğiyle ve hangi koşullarda geldi?” sorusunu da gündeme taşıyor. Toprağa, denize ve emeğe değer veren bir gıda sisteminin ancak üreticiden tüketiciye, şeften özel sektöre, bilimden sivil topluma uzanan ortak bir dönüşümle mümkün olabileceğine dikkat çekiyor.