İstanbul'da hastanelerden aile sağlığı merkezlerine kadar yaklaşık 10 bin sağlık kuruluşundan İBB Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı koordinasyonunda İSTAÇ ekipleri tarafından lisanslı araçlarla toplanan günlük ortalama 90 ton tıbbi atık, işletme yükümlülüğü İSTAÇ’da bulunan İstanbul Büyükşehir Belediyesi tesislerine ulaştırılıyor. Atıklar burada yakma veya sterilizasyon yöntemleriyle güvenli şekilde bertaraf ediliyor, çevre güvenliği ve halk sağlığı korunuyor.

İstanbul'da sağlık hizmetlerinin güvenli ve kesintisiz sürdürülebilmesi açısından kritik öneme sahip tıbbi atık yönetimi, atığın sağlık kuruluşunda oluştuğu andan nihai bertarafına kadar entegre bir sistemle yürütülüyor. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı koordinasyonunda İSTAÇ, bu sistemi Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ve ilgili çevre mevzuatı kapsamında gerçekleştiriyor. Kamu, özel ve üniversite hastaneleri başta olmak üzere aile sağlığı merkezleri, tıp merkezleri, laboratuvarlar ve diyaliz merkezlerinin de aralarında bulunduğu yaklaşık 10 bin sağlık kuruluşunda oluşan tıbbi atıklar, lisanslı araçlar ve özel eğitimli tıbbi atık toplama personeli tarafından 7 gün 24 saat toplanıyor. Toplanan atıklar bertaraf edilmek üzere İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne ait Tıbbi Atık Yakma Tesisi ve Tıbbi Atık Sterilizasyon Tesisi'ne taşınıyor.

İKİ FARKLI BERTARAF YÖNTEMİ UYGULANIYOR

İstanbul'daki tıbbi atık bertaraf altyapısı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından izin verilmiş ve lisanslandırılmış iki farklı tesis üzerinden hizmet veriyor. Tıbbi atıklar iki yöntemle bertaraf ediliyor. İlki “yakma” yöntemi.  1995 yılında işletmeye alınan günlük 24 ton kapasiteye sahip İstanbul Büyükşehir Belediyesi Tıbbi Atık Yakma Tesisi'nde tıbbi atıklar 850-1100 Santigrat derece sıcaklıkta yakılarak bertaraf ediliyor. 

İkinci bertaraf yöntemi ise “sterilizasyon”. Bu işlem İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin 2013 yılında günlük 108 ton kapasiteyle hizmete aldığı ve 2026 yılı itibariyle günlük 144 ton kapasite ile faaliyet gösteren Tıbbi Atık Sterilizasyon Tesisi'nde gerçekleştiriliyor. Tıbbi atıklar tesisteki otoklavlarda 3,2 bar basınç altında, 140-145 Santigrat derece sıcaklıkta 40 ila 60 dakika tutularak sterilize ediliyor. 

Artan ihtiyaçlar doğrultusunda tesislerde düzenli modernizasyon çalışmaları yürütülüyor, özellikle Covid-19 pandemisi sırasında oluşan ilave yükün karşılanabilmesi amacıyla sterilizasyon tesisine ek otoklav yatırımı yapılarak %33 kapasite artışı sağlandı.

STERİLİZASYON İŞLEMİNDE TİTİZ ÇALIŞMA

Sterilizasyon sürecinin güvenilirliği yalnızca cihaz ayarlarıyla değil, çok katmanlı kontrol mekanizmalarıyla da doğrulanıyor. Her sterilizasyon işleminde kimyasal indikatörler kullanılırken, haftalık biyolojik indikatör testleri gerçekleştiriliyor. Ayrıca Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü gözetiminde belirli periyotlarda bağımsız biyolojik doğrulama testleri yapılarak sterilizasyonun etkinliği teyit ediliyor. Sterilizasyon işlemini başarıyla tamamlayan atıklar ilgili mevzuat gereği artık tıbbi atık olarak değil, enfeksiyon riski ortadan kaldırılmış evsel nitelikli atık statüsünde değerlendiriliyor.

DÜZENLİ DEPOLAMA “KONTROLSÜZ GÖMME” DEMEK DEĞİL!

Sterilizasyon sonrasında evsel nitelikli atıkların son aşaması düzenli depolama. Bu yöntem dünyanın birçok ülkesinde çevre mevzuatı kapsamında uygulanan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından lisanslı nihai bertaraf yöntemlerinden biri. 4 katmanlı sistemde sırasıyla geçirimsiz taban sistemleri, geomembran uygulamaları, sızıntı suyu toplama ve arıtma altyapısı ile gaz toplama sistemlerinden oluşan mühendislik yapıları bulunuyor. Böylece atık hiçbir şekilde toprakla temas etmiyor.

TÜRKİYE'NİN EN BÜYÜK TIBBİ ATIK YÖNETİM ALTYAPISI İSTANBUL'DA

İstanbul, Türkiye'de en fazla tıbbi atık üreten il olmasının yanı sıra en gelişmiş tıbbi atık yönetim altyapısına da sahip bulunuyor. Türkiye'de oluşan toplam tıbbi atığın yaklaşık dörtte biri İstanbul'da meydana gelirken, bu atıklar İstanbul Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı koordinasyonunda İSTAÇ  tarafından mevzuata uygun şekilde bertaraf ediliyor. İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne ait Tıbbi Atık Yakma Tesisi, Türkiye'de faaliyette bulunan tek tıbbi atık yakma tesisi olma özelliğini taşıyor. Bunun yanında Türkiye genelinde 67 ilde Bakanlık tarafından izin ve lisans verilmiş sterilizasyon tesisleri bulunurken, İstanbul sahip olduğu kapasite ve teknik altyapıyla öncü konumunu sürdürüyor. Kurumsal bilgi birikimi ve teknik altyapısıyla dikkat çeken İstanbul Büyükşehir Belediyesi tesisleri bugüne kadar çok sayıda üniversite, kamu kurumu, belediye, meslek kuruluşu ve yurt dışından gelen teknik heyet tarafından ziyaret edilerek örnek uygulama merkezi olarak incelendi.