Geleneksel İslami görüş, ancak Müslümanların kendi aralarında kardeş ve eşit bir hukuka sahip olduğu bilincine dayanır. Bu, Mekke’nin homojen cemaat yapısı içinde işlevsel ve mantıklı bir örgütlenme biçimi olabilir. Ancak günümüz modern ve heterojen toplumlarında çok farklı din, düşünce ve kültürden insan bir arada yaşamaktadır. İnsan zihninin ve vicdanının evrildiği, daha kaliteli hale geldiği bu ortamda ve zamanda, dindar insanların da yeni bir insan ve toplum felsefesine sahip olması kaçınılmazdır.
İçinde doğduğumuz ve ailemiz tarafından dogmatik olarak benimsetilen dinimiz; bizleri sosyal olarak bir arada tutan, toplum olmamıza yardım eden ve büyük insani kaygılarımıza cevap veren ciddi bir kültürel kardeşlik ve insanlık değerimizdir.
Diğer dinlerden bile olsa insan kardeşlerimizin Allah bilincine sahip olması, bir Tanrı’ya saygı ve sevgiyle bağlanması bizlerin ikinci büyük düşünce kardeşliği değeridir. Çünkü varoluş ve hayatın anlamı tüm insanların ortak sancısıdır. Bu konuda emek vermiş tüm dinler, Tanrı eksenli felsefeler, temel inanç olan Tanrı bilincinde ortak kardeşlerimizdir.
Üçüncü çember ahlak ve adalet büyük çemberidir. Evrensel olarak tüm insanlar, ister inansın ister inanmasın, ahlak ve adaletin beklentisi ve çabası içerisindedir. Diğer insan kardeşlerimiz ile ahlak kardeşliğimiz en evrensel ve en insancıl temelimizdir. Dünyada misafir olduğumuz müddetçe tüm insan kardeşlerimiz ile gireceğimiz ilişkinin temeli ahlak ve adalet olmalıdır. Bu temelde tüm insanlara eşit bir sevgi ve merhamet duymak en temel insani görevimizdir.
En geniş çember olan ahlak ve adalet kardeşliğinin; düşünce kardeşliği ile Tanrı’ya inanan tüm insanlara ve kültürel olarak kendi dinimize inananlara daralarak yansıması doğaldır. Yeter ki paradigmayı tersten kurup kültürel olan kendi dinimizi en temel insan değeri olarak almaya kalkışmayalım. Yoksa insanlığın kalitesi artsın diye oluşmuş dinler, ironik olarak tüm savaşların, diğer insan kardeşlerimize yönelik öfke ve nefretin malzemesine dönüşebilir.
Ne demiş Yunus: Yaratılanı severiz Yaradan'dan ötürü...
